اگر چیزی وجود داشته باشد که طرفداران ژانر فانتزی هرگز از آن سیر نمیشوند، همانا اژدهاست؛ موجودات عظیمالجثه، بالدار و آتشخواری که شبیه مارمولک هستند. اژدهایان که ریشه در اسطورهشناسی دارند، دههها و شاید قرنهاست که یکی از ارکان اصلی گونه داستانی فانتزی محسوب میشوند؛ احتمالا به این دلیل که این موجودات، حس شگفتی و شکوهی عظیم را در انسان برمیانگیزند.
به نقل از سایت ادبی کولیدر، از آنجا که کتابهای فانتزی پیوند عمیقی با اسطورهشناسی و ادبیات عامیانه دارند، بسیاری از آنها در طول سالها به این موجودات پرنده پرداختهاند. گاهی آنها متحدانی برای قهرمانان هستند و گاهی در نقش ضدقهرمان ظاهر میشوند؛ گاهی از هوش و قدرت تکلم برخوردارند و گاهی همچون درندگانی وحشی رفتار میکنند. در هر صورت، اینها بهترین کتابهای فانتزی با محوریت اژدها هستند که همگی را میتوان آثاری بینقص و عالی دانست.
«اژدهایان دلتورا» (۲۰۰۴)
«ماموریت دلتورا ۳» (Dragons of Deltora) یا آنطور که در آمریکای شمالی شناخته میشود، «اژدهایان دلتورا»، مجموعهای از چهار رمان فانتزی کوچکتر برای نوجوانان است. این کتاب اساساً یک مجموعه کامل در یک مجموعه است. اژدهایان دلتورا اثر نویسنده استرالیایی، جنیفر رو (Jennifer Rowe)، با نام مستعار امیلی رودا است. مانند دو کتاب اول، داستان درباره لیف، مرد جوانی است که به دنبال آزادسازی سرزمین دلتورا از چنگال ارباب سایههای شیطانی است. سری اول (که اقتباس انیمیشنی از آن ساخته شده است) داستان شخصیتی به نام لیف را که در حال جمعآوری مجدد جواهرات کمربند جادویی دلتورا است روایت میکند؛ در حالی که سری دوم درباره بازسازی یک فلوت جادویی به نام نی پیران است.
در جلد سوم، لیف به همراه یاران همیشگیاش، «باردا» و «جاسمین»، باید به چهار گوشه سرزمین «دلتورا» سفر کنند تا ارواح شروری موسوم به «چهار خواهر» را نابود سازند. با این حال، این خواهران تنها با آتش اژدها از بین میروند؛ بدین معنا که قهرمانان داستان باید آخرین اژدهایان باقیمانده را که در خوابی ابدی فرو رفتهاند، دوباره بیدار کنند. اگرچه این کتاب عمدتا برای کودکان ۸ تا ۱۲ سال نوشته شده، اما بزرگسالان نیز میتوانند از مطالعه آن لذت ببرند. مجموعه «دلتورا» همواره مدخلی عالی به دنیای فانتزی برای خوانندگان جوان بوده است و علاوه بر آن، از غنای داستانی (اسطورهشناسی) و فضاسازی فوقالعادهای بهره میبرد.
«خشم اژدهایان» (۲۰۱۷)
کتاب «خشم اژدهایان» (The Rage of Dragons) اثر ایوان وینتر، اثری بسیار جذاب با فضاسازی بسیار شگفتانگیز است. نویسنده به جای انتخاب فضای اروپای قرونوسطایی، مورد علاقه بسیاری از رمانهای ژانرهای فانتزی خفن (High Fantasy)، دنیایی را خلق کرده که بیشتر یادآور آفریقای عصر مفرغ است. مردم قومی بهنام «اومهی» (Omehi) برای دو قرن در چرخهای بیپایان از جنگ و هرجومرج گرفتار بودهاند. تنها شمار اندکی از آنها قادرند برای یاری جستن در نبرد، اژدهایان را فراخوانند؛ قدرتی که در انحصار زنان است. در بحبوحه این آشوب، شمشیرزنی جوان پا در مسیری برای انتقام میگذارد.
ریک ریوردان Rick Riordan ، نویسنده و منتقد سرشناس داستانهای فانتزی، با نگارش نقدی مفصل و سرشار از تحسین، مهر تایید خود را بر این کتاب زده است. علاوه بر تمجید یکی از چهرههای برجسته ادبیات فانتزی نوجوانان، هواداران و منتقدان نیز شیفتگی خود را نسبت به فضا و داستان منحصربهفرد این کتاب ابراز کردهاند. این اثر حقیقتا خواندنی است، اما آنطور که شایسته آن است مورد توجه قرار نگرفته؛ از همین رو، هر علاقهمند به فانتزی و اژدها باید هرچه سریعتر به سراغ مطالعه آن برود.
«شمشیر سرنوشت» (۱۹۹۲)
«شمشیر سرنوشت» (Sword of Destiny) یکی از نخستین مجموعه داستانهای منتشرشده از حماسه «ویچر» یا شکارچی هیولا، اثر آندژی ساپکوفسکی است؛ اثری که همانطور که بسیاری میدانند، دستمایه ساخت یک سریال در نتفلیکس قرار گرفته است. این مجموعه، ماجراهای «گرالت از ریویا» را دنبال میکند؛ یک هیولاکش حرفهای و اصطلاحاً «ویچر» که در دنیایی با حالوهوای فانتزی حماسی سفر میکند و به دنبال پذیرش قراردادهایی از سوی روستاییان محلی است. اگرچه تمام داستانهای این مجموعه شامل اژدها نمیشوند، اما در اواخر کتاب داستانی وجود دارد که به این موجود میپردازد.
بهطور مشخص، داستان درباره اژدهایی طلایی و درخشان به نام «ویلنترتنمرث» (Villentretenmerth) است که در بهترین حالت، متحدی نهچندان قابلاعتماد و متزلزل محسوب میشود. از آنجا که بیشتر هیولاهای دنیای ویچر مستقیماً از اسطورهشناسیها و فرهنگ عامه ملل گوناگون برگرفته شدهاند، حضور اژدها در مقطعی از داستان کاملاً قابلانتظار است. در میان کتابهای مجموعه ویچر، این اثر یکی از بهترینهاست؛ چرا که خواندن آن آسان و لذتبخش است و مخاطب بهراحتی در دنیای آن غرق میشود.
«ترس از دریای زمردین» - محصول ۲۰۲۳
«تِرِس از دریای زمردین» (Tress of the Emerald Sea) رمانی مستقل در جهان داستانی مشترک برندون سندرسون، موسوم به «کازمیر» (Cosmere) است. ویژگی بنیادین این جهان آن است که هر مجموعه یا داستان مستقل در سیارهای مختص به خود جریان دارد، اما همگی آنها در یک کهکشان واحد واقع شدهاند. ماجرای این کتاب در سیارهای دورافتاده به نام «لومار» میگذرد که دوازده قمر در مداری نزدیک به آن در گردشاند. این قمرها پیوسته ذراتی موسوم به «اسپور» (spore) را در جوّ لومار میپراکنند؛ ذراتی که به جای آب، اقیانوسهای این سیاره را تشکیل میدهند. اسپورها به محض تماس با رطوبت، واکنشی ویرانگر از خود نشان میدهند که نوع و شدت آن بسته به رنگ اسپور متفاوت است. امکان دریانوردی در این اقیانوسها نیز وجود دارد، زیرا فوران گاز از سطح سیاره باعث میشود اسپورها حالتی سیال و روان پیدا کنند.
در جزیره دورافتاده دریای زمرد به نام دیگنز پوینت، دختر جوانی به نام ترِسف عاشق پسر شهردار، چارلی، شده است. با این حال، وقتی چارلی در یک سفر خارجی ناپدید میشود، ترِس مصمم میشود او را نجات دهد. او در نهایت با یک گروه دزدان دریایی درگیر میشود و با اژدهای ژیسیسرِفلیِل (Xisisrefliel) روبرو میشود. در حالی که ظاهر شدن اژدها تنها بخش کوچکی از داستان است، اما در سراسر داستان حضوری پررنگ و پسزمینه دارد. این یک داستان عاشقانه، دلچسب و آسان برای خواندن است که از عروس شاهزاده الهام گرفته شده است. این یکی از دست کم گرفته شدهترین آثار در مجموعه گسترده آثار سندرسون است.
طوفان شمشیرها (۲۰۰۰)
«طوفان شمشیرها» (A Storm of Swords) سومین کتاب از مجموعه تحسینشده اما ناتمام نغمهای از یخ و آتش اثر جورج آر. آر. مارتین است. این مجموعه به پدیده فرهنگی معروف بازی تاج و تخت تبدیل شده است. در حالی که همه کتابها به خودی خود شگفتانگیز هستند، این رمان سوم یکی از بهترینها محسوب میشود. همچنین با تقریبا یکهزار صفحه، یکی از طولانیترین داستانها است. داستان، مثل همیشه، درباره ۹ خانواده سلطنتی است که بر سر تاج و تخت وستروس با هم در نزاع هستند، در حالی که یک تهدید ازلی بیسروصدا در حال قدرت گرفتن در شمال است و آماده میشود تا پایان جهان را رقم بزند.
یکی از شخصیتهای اصلی این مجموعه، دنریس، خانواده تارگرین است؛ عضوی از خاندانی تبعیدی از سرزمین وستروس که پیوندی دیرینه با اژدهایان داشتهاند. او که در جریان مراسم عروسیاش در کتاب نخست، سه تخم اژدها هدیه گرفته بود، اکنون صاحب سه اژدهای جوان است که تازه در حال یادگیریِ دمیدن آتش هستند. اگرچه این اژدهایان هنوز به بزرگی و قدرتِ نمونههایشان در کتابهای بعدی نیستند، اما همچنان نقشی کلیدی در داستان ایفا میکنند. شاید جثه کوچکی داشته باشند، اما نیرویی هستند که باید جدی گرفته شوند. در هر صورت، این کتاب اثری واقعا ممتاز و از بهترین کارهای مارتین به شمار میرود.
«پرواز اژدها» ۱۹۶۸
«پرواز اژدها» (Dragonflight) نخستین رمان از مجموعه تحسینشده «اژدهاسوارانِ پِرن» (The Dragonriders of Pern) است؛ مجموعهای که انتشار آن ۵۰ سال به طول انجامید و آخرین جلد آن در سال ۲۰۱۸ منتشر شد. البته تمام کتابهای این مجموعه به قلم نویسنده اصلی، آن مککافری، نوشته نشدهاند، چرا که او در سال ۲۰۱۱ درگذشت. کتاب نخست در واقع اثری ترکیبی است که از تلفیق دو رمان نیمهبلند در قالب یک جلد منسجم شکل گرفته است.
باور کنید یا نه، داستان این مجموعه درباره اژدهاسوارانی در سرزمین «پِرن» (Pern) است. انسانها در سیارهای دوردست که زیستگاه اژدهایان است ساکن شدهاند، اما تواناییهای فناورانه خود را از دست داده و به دوران قرون وسطی بازگشتهاند. آنها در این سیاره جدید با اژدهایان پیوند برقرار میکنند و از آنها برای مبارزه با تاریکیِ فزایندهای که مواد آلی را نابود میکند، بهره میگیرند. این مجموعه بیدلیل تا این حد ماندگار و تحسیننشده نمانده است؛ چرا که اثری فوقالعاده و ماجراجویانه است و انقلابی در گونه فانتزی ایجاد کرد.
«هابیت، یا آنجا و بازگشت دوباره» ۱۹۳۷
«هابیت» نخستین کتاب منتشرشده از جی. آر. آر. تالکین و اولین اثرِ چاپشده از دنیای افسانهای و گسترده «سرزمین میانه» (Middle-Earth) است؛ دنیایی که شامل سهگانه «ارباب حلقهها» و همچنین هزاران صفحه تاریخ و اسطورهشناسی مفصل میشود. در این رمان، هابیتی به نام «بیلبو بگینز» بهطور غیرمنتظرهای همراه با ۱۳ کوتوله و جادوگری به نام «گندالف»، درگیر ماجراجوییِ کشتن اژدهایی به نام «اسماگ» و بازپسگیری پادشاهی «اِرِبور» میشود. این کتاب در اوایل دهه ۲۰۱۰ به یک سهگانه سینمایی مشهور تبدیل شد.
حتی اگر تنها یک اژدها در داستان حضور داشته باشد، باز هم هیبتی باابهت دارد و قطعا میتوان او را ضدقهرمان اصلی داستان دانست. این اثر در واقع یک داستان کلاسیک درباره اژدهاست: اسماگ طلا میاندوزد، در کوهستان زندگی میکند، آتش از دهان بیرون میدهد و عاشق شنیدن تعریف و تمجید است؛ تنها چیزی که در آن کم است، یک شاهزادهخانم ربودهشده و شوالیهای با زره درخشان است. این کتاب یکی از بهترین آثار فانتزی تاریخ محسوب میشود، چرا که لحن آن درست مانند پدری است که برای فرزندانش قصه میگوید. علاوه بر این، اثری مناسب برای تمام اعضای خانواده و سرشار از ماجراجویی و آموزههای اخلاقی عمیق است. خلاصه اینکه خواندن آن برای هر علاقهمند به ژانر فانتزی، واجب است.